Yoğuşmalı Kombi Gerçekten Tasarruf Ettirir mi?

Evet, ama yalnız radyatörlerden kombiye dönen su yeterince soğuksa. Dönüş suyu yaklaşık 55 °C'nin altına indiğinde yoğuşma başlar, 45 °C'nin altında belirginleşir. Alt ısıl değere göre verim, dönüş suyu 60 °C iken yaklaşık %96, 30 °C iken yaklaşık %106,5'tir. Bu yüzden tasarruf, kombinin yanında radyatörlerinize ve kombinin ayarına da bağlıdır.

Yoğuşma Nedir, Ne Zaman Olur

Doğalgaz yandığında baca gazında su buharı oluşur. Bu buhar yeterince soğuk bir yüzeye değdiğinde suya dönüşür, yani yoğuşur. Yoğuşurken içindeki ısıyı bırakır. Yoğuşmalı kombi bu ısıyı da tesisat suyuna aktarır. Eski tip kombilerde bu ısı bacadan dışarı gider.

Kombinin içinde baca gazını soğutan şey, radyatörlerden geri dönen sudur. Doğalgazın baca gazı yaklaşık 55–57 °C'nin altında yoğuşmaya başlar. Belirgin yoğuşma için dönüş suyunun bundan en az 10 derece soğuk, yani en fazla 45 °C civarında olması gerekir. Bazı tipik çalışma durumları şöyledir:

• 80/60 °C (gidiş/dönüş): Dönüş suyu 60 °C'dir. Yoğuşma olmaz.
• 70/50 °C: Dönüş suyu 50 °C'dir. Kısmen yoğuşur.
• 55/45 °C: Belirgin yoğuşmanın sınırındadır.
• 50/30 °C: Tam yoğuşma bölgesidir.

Yüzde Yüzü Aşan Verim Ne Demek

"Yüzde 108 verim" gibi ifadeler ilk duyulduğunda şaşırtıcıdır. Bunun nedeni, verimin hangi ölçüye göre hesaplandığıdır. Doğalgazın enerjisi iki türlü ifade edilir. Alt ısıl değer, baca gazındaki su buharının ısısını saymaz. Üst ısıl değer onu da sayar. İkisi arasındaki oran yaklaşık 1,107'dir.

Yüzde yüzü aşan verimler alt ısıl değere göredir. Çünkü kombi, alt ısıl değerin saymadığı buhar ısısının bir kısmını yoğuşmayla geri kazanır. Avrupa enerji etiketlerinde ve kataloglardaki etiket verimlerinde ise üst ısıl değer kullanılır. Yöntem çalışmamızda incelediğimiz yoğuşmalı kombiler bu ölçüyle 80/60 °C'de yaklaşık %88 verim gösterir. İki rakam çelişmez, yalnız farklı ölçülerdir. Aşağıdaki tablodaki verimler alt ısıl değere göredir.

Radyatör Sayısı Dönüş Suyunu Nasıl Değiştirir

Radyatörler ne kadar büyükse evi o kadar düşük su sıcaklığıyla ısıtabilir. Su radyatörde daha çok soğur ve kombiye daha soğuk döner. Aşağıdaki tablo, İstanbul'da 100 m² yalıtımsız bir ara kat dairenin farklı radyatör sayılarıyla en soğuk günde nasıl çalışacağını gösteriyor.

4 radyatörle dönüş suyu yaklaşık 54 °C'dir ve yoğuşma sınırdadır. 6 radyatörle 43 °C'ye, 12 radyatörle 30 °C'ye iner. Aynı evde yalnız 3 radyatör olsaydı dönüş suyu yaklaşık 65 °C olurdu ve en soğuk günlerde kombi hiç yoğuşma yapamazdı.

Türkiye'de radyatörler geleneksel olarak 90/70 °C gibi yüksek sıcaklıklara göre seçilir. Bu nedenle mevcut radyatörler, kombi daha düşük sıcaklıkta çalıştığında da çoğu zaman yeterli kalabilir. Ayrıca dışarısı ılıdıkça gereken su sıcaklığı düşer. Radyatörler yüksek sıcaklığa göre seçilmiş olsa bile ısıtma mevsiminin önemli bir kısmında yoğuşma olur.

Faturaya Etkisi Ne Kadar

Tablonun son sütununa bakınca radyatör sayısının yıllık tüketimi az değiştirdiği görülüyor. Hesap motorumuza göre bu evde 4 radyatörle yılda yaklaşık 968 m³, 6 ve daha fazla radyatörle yaklaşık 951 m³ doğalgaz harcanır. 3 radyatörde tüketim yaklaşık 1.005 m³'e çıkar.

Yani radyatörler yeterliyse, sayılarını artırmanın faturaya etkisi küçüktür. Asıl büyük fark yalıtımdan gelir. Örneğin Ankara'da 100 m² bir ara kat dairede mantolama yıllık tüketimi yaklaşık 1.472 m³'ten 984 m³'e indirir. Ayrıntılar mantolamasız eve kombi seçimi yazımızda.

Radyatörler ev için çok küçükse durum değişir. Kombi sürekli sıcak suyla çalışır, yoğuşma yapamaz ve en soğuk günlerde ev yeterince ısınmayabilir. Bu durumda 1–2 radyatör eklemek ya da büyütmek hem konforu hem verimi artırır.

Yıllık rakamlar 3 kişilik bir hane ve evin tamamının gün boyu 20 °C'de ısıtıldığı durum içindir. Gerçek tüketim çoğu evde daha düşüktür.

Yoğuşmayı Artırmak İçin Ne Yapılabilir

• Kombinin su sıcaklığını düşük ayarlayın. Örneğin 45 °C ayarı dönüş suyunu düşürür ve yoğuşmayı kolaylaştırır. Ev en soğuk günlerde yeterince ısınmıyorsa ayarı biraz yükseltin.
• Dış hava sensörü ya da oda kumandası kullanın. Bunlar, hava ılıkken kombinin radyatörlere daha düşük sıcaklıkta su göndermesini sağlar.
• Radyatörleriniz küçükse ekleyin ya da büyütün. Dönüş suyu en soğuk günde 55 °C'nin üzerinde kalıyorsa bu fark eder.
• Kısa çevrimden kaçının. Kombi sık açılıp kapanırsa her seferinde enerji kaybolur ve verim düşer. Gücü gereğinden büyük kombi almayın, en düşük gücü 3,5 kW ya da daha az olan bir model seçin ve kombiyi düşük gidiş sıcaklığında çalıştırın.
• Yalıtımı iyileştirin. Isı ihtiyacı azalınca aynı radyatörler evi daha düşük sıcaklıkla ısıtır. İstanbul'daki bu dairede 4 radyatörle dönüş suyu mantolamadan önce yaklaşık 54 °C, mantolamadan sonra yaklaşık 43 °C olur.

Kendi Radyatörlerinizi Kontrol Edin

Kombi hesaplayıcımıza radyatör sayınızı da girerseniz, en soğuk gündeki dönüş suyu sıcaklığını ve radyatörlerinizin yoğuşmaya yetip yetmediğini görebilirsiniz. Hesapta her radyatör 1 metre boyunda, 60 cm yüksekliğinde çift panel kabul edilir. Sizinkiler farklıysa sonuç da değişir. Kombi gücünün nasıl seçildiğini kaç kW kombi almalıyım, müstakil evlerdeki radyatör ihtiyacını 120 m² müstakil ev yazımızda anlattık. Verim değerlerinin kaynakları hesap yöntemimiz sayfasındadır.

Sonuç bir ön hesaptır. Radyatörlerin gerçek boyutları ve tesisatın durumu ancak yerinde görülebilir. Kombi almadan önce yetkili bir firmanın yerinde keşif yapmasını öneririz.